รู้จักพี่ต๋อง โสภณ:
งาน HR ที่เริ่มจากการฟังคน

ก่อนถามว่าใครผิด ผมอยากรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น

ลองนึกภาพสถานการณ์นี้ครับ งานชิ้นหนึ่งส่งช้า หัวหน้ารอใช้ข้อมูล ส่วนคนทำงานก็รู้สึกว่าตัวเองพยายามเต็มที่แล้ว ถ้าเราเปิดการคุยด้วยคำว่า “ไม่รับผิดชอบ” อีกฝ่ายก็คงต้องใช้เวลาอธิบายว่าตัวเองไม่ได้เป็นคนอย่างนั้น ก่อนจะได้คุยเรื่องงานเสียอีก

ผมจึงอยากเริ่มด้วยคำถามที่เล็กและชัดกว่า เช่น “ตอนรับงาน เราเข้าใจตรงกันไหมว่าต้องส่งอะไร เมื่อไร” หรือ “มีอะไรติดอยู่ที่ผมยังไม่เห็น” เราอาจพบว่าข้อมูลมาไม่ทัน งานหลายชิ้นชนกัน หรือไม่มีใครรู้ว่าตัวเองตัดสินใจเรื่องนี้ได้แค่ไหน

การให้คนอธิบายไม่ได้ทำให้มาตรฐานงานหายไปครับ หลังจากฟัง เรายังต้องตกลงให้ชัดว่าใครจะทำอะไร และกลับมาดูผลเมื่อไร แต่การเข้าใจเหตุผลช่วยให้เราเลือกแก้ได้ตรงจุด และไม่ใช้เหตุการณ์ครั้งเดียวมาตัดสินคุณค่าของคนทั้งคน

สถานการณ์ข้างต้นเป็นตัวอย่างประกอบแนวคิด ไม่ใช่การเปิดเผยกรณีของพนักงานหรือลูกค้า

ผมอยากให้คนออกจากวงคุยแล้วเห็นทางไปต่อ

เวลาคุยเรื่องผลงาน ผมให้ความสำคัญกับข้อมูล บทบาท และผลที่เกิดขึ้นจริง ขณะเดียวกัน ผมก็อยากให้อีกฝ่ายยังรู้สึกว่าเขามีส่วนร่วมในการหาทางออก ไม่ได้เข้ามาเพื่อรับคำตัดสินอย่างเดียว

คำถามที่ผมสนใจจึงมีทั้ง “อะไรยังไม่เป็นไปตามที่ตกลง” และ “ถ้าจะให้ดีขึ้น เราต้องช่วยกันเปลี่ยนอะไร” บางครั้งคนต้องฝึกทักษะเพิ่ม บางครั้งหัวหน้าต้องให้โจทย์ชัดขึ้น และบางครั้งเราต้องยอมปรับระบบที่ทำให้ทุกคนติดอยู่ที่เดิม

สำหรับผม งาน HR ต้องเชื่อมเรื่องเหล่านี้เข้าด้วยกัน เป้าหมายของธุรกิจ วิธีทำงาน และชีวิตของคนที่อยู่ในระบบนั้น การฟังทำให้เราเห็นสิ่งที่ตัวเลขยังเล่าไม่ครบ ส่วนข้อมูลก็ช่วยให้เราตรวจสอบความเข้าใจของตัวเองได้

ภาพสรุป · จากเรื่องที่ติดอยู่ ไปสู่สิ่งที่ลองทำได้

ฟังให้เข้าใจ แล้วค่อยชวนกันไปต่อ

ภาพสรุปออกแบบใหม่จากแนวทางการสื่อสารของโสภณ ใช้ชวนทดลองกับบริบทของแต่ละทีม

แล้วทำไมคนทำ HR ถึงชอบเกม การ์ด และเรื่องเล่า

ลองให้คนตอบคำถามว่า “คุณเป็นผู้นำแบบไหน” ทันที บางคนอาจนึกไม่ออกว่าจะเริ่มเล่าตรงไหน แต่ถ้ามีภาพ มีสถานการณ์ หรือมีการ์ดให้เลือก บทสนทนาอาจเริ่มจากเรื่องเล็ก ๆ ที่จับต้องได้กว่า เช่น “ภาพนี้ทำให้นึกถึงช่วงไหนของการทำงาน”

นี่เป็นเหตุผลที่ผมสนใจออกแบบการเรียนรู้ผ่าน EXP Learn และทำสื่อในชื่อสาระเล่น ในคลังงานของผมจึงมีทั้งการ์ดชวนคิด กิจกรรมภาวะผู้นำ และเนื้อหาที่เริ่มจากชีวิตประจำวัน ความเล่นช่วยให้เรามีทางเข้าไปคุยเรื่องที่จริงจังได้หลายแบบ

ภาพใบเดียวไม่ได้บอกว่าคุณเป็นคนแบบไหนครับ สิ่งที่น่าสนใจคือเรื่องที่คุณเลือกเล่าเมื่อมองภาพนั้น ส่วนกรอบอย่าง Enneagram หรือรูปแบบภาวะผู้นำ ผมใช้เพื่อเปิดคำถามให้สำรวจต่อ และเว้นพื้นที่ให้คนบอกได้ว่า “ตรงนี้ไม่ใช่ฉัน”

จากคำถามเรื่องคน สู่ผลิตภัณฑ์จตุรธาตุ

จตุรธาตุเป็นอีกงานที่ผมพัฒนาขึ้น เพื่อชวนสำรวจตัวเองผ่านภาษาของไฟ น้ำ ดิน และลม เราอาจใช้พลังต่างกันในแต่ละสถานการณ์ สิ่งที่อยากให้เห็นคือทั้งประโยชน์และผลข้างเคียงของจุดแข็ง แล้วเลือกพฤติกรรมหนึ่งอย่างไปทดลองต่อ

ขณะเดียวกัน ผมยังมีงานการ์ดภาวะผู้นำ LEADMAP 3D และภาพชวนคิดสำหรับกิจกรรมเรียนรู้ เครื่องมือเหล่านี้เปิดบทสนทนาได้คนละแบบ จึงต้องเลือกให้เข้ากับผู้เรียนและโจทย์ที่อยากคุย

จตุรธาตุใช้เพื่อสำรวจและพัฒนาตนเอง ผลไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคะแนนมาตรฐานทางจิตวิทยา

การให้ คือสิ่งที่ผมให้ความสำคัญที่สุด

ผมอยากให้คนที่เข้ามาอ่านได้อะไรกลับไปใช้ แม้เราจะยังไม่เคยรู้จักหรือทำงานด้วยกันก็ตาม อาจเป็นคำถามที่ช่วยให้เข้าใจตัวเอง แบบฟอร์มที่ทำให้งาน HR เบาแรงลง หรือเครื่องมือที่ช่วยให้ทีมคุยกันชัดขึ้น

เครื่องมือบางอย่างไม่ซับซ้อนเลยครับ เช่น ใบส่งต่องานที่ตกลงความคาดหวังกันก่อนเริ่ม หรือคำถามที่ช่วยให้หัวหน้าได้ฟังสิ่งที่ยังไม่เคยรู้จากลูกทีม ผมอยากรวบรวมของเหล่านี้ให้หยิบไปใช้ได้ง่าย แล้วค่อยปรับจากประสบการณ์ที่เราได้เรียนรู้ร่วมกัน

งานที่ผมอยากสร้างต่อในสาย HR

ผมอยากเปลี่ยนประสบการณ์และความรู้ให้เป็นเครื่องมือที่หัวหน้า ทีม และคนทำงานหยิบไปใช้ได้เอง อาจเป็นคำถามสั้น ๆ ก่อนให้ feedback กิจกรรมที่ช่วยให้เห็นบทบาทในทีม หรือวิธีอ่านข้อมูลที่นำไปสู่การตัดสินใจที่ชัดขึ้น

เป้าหมายของผมคือให้คนเข้าใจตัวเองมากขึ้น มีภาษาที่จะบอกความต้องการและข้อจำกัดของตัวเอง และร่วมออกแบบวิธีทำงานที่เหมาะกับทีมได้ ผมอยากเห็นทั้งงานที่เดินหน้าและคนที่มีโอกาสเติบโตไปกับมัน

เว็บไซต์นี้จึงเป็นพื้นที่ที่ผมจะค่อย ๆ เก็บบทความ คำถาม ภาพ และตัวอย่างเครื่องมือไว้ให้คุณเข้ามาอ่าน แล้วเลือกสิ่งที่เข้ากับสถานการณ์ของตัวเองกลับไปลอง เราไม่จำเป็นต้องเห็นตรงกันทุกเรื่อง แต่ผมหวังว่าจะมีบางคำถามที่ทำให้เราเข้าใจกันมากขึ้นครับ

คำถามที่พบบ่อย

พี่ต๋อง โสภณ มีสกุล คือใคร?

โสภณ มีสกุล หรือพี่ต๋อง ทำงานด้าน HR มากกว่า 20 ปี และทำงานสอนกับออกแบบการเรียนรู้ควบคู่กัน สนใจเรื่องการช่วยให้คนเข้าใจตัวเอง ทำงานกับคนที่ต่างจากเรา และเติบโตไปพร้อมกับงาน

พี่ต๋องมีแนวทางทำงาน HR อย่างไร?

เริ่มจากการฟังว่าเกิดอะไรขึ้นก่อนถามว่าใครผิด ใช้คำถามที่เล็กและชัด เช่น ตอนรับงานเราเข้าใจตรงกันไหมว่าต้องส่งอะไรเมื่อไร แล้วชวนกันหาทางไปต่อ

ทำไมพี่ต๋องใช้เกม การ์ด และเรื่องเล่าในการสอน?

เพราะช่วยให้คนได้คิด ได้คุย และลองทำระหว่างเรียน ซึ่งต่อยอดมาเป็นผลิตภัณฑ์อย่างจตุรธาตุ เครื่องมือสำรวจตัวเองผ่านไฟ น้ำ ดิน และลม

อ่านต่อ: ทีมคุยกันไม่รู้เรื่อง ควรเริ่มแก้ที่ตรงไหน · มอบหมายงานแล้ว ทำไมยังต้องถามซ้ำ? ลองใช้ใบส่งต่องานหนึ่งหน้า · ประวัติและผลงาน · คำถามที่พบบ่อย